Carpe Diem ~ in memoriam Nice

Berthe_Morisot_-_Le_Port_de_Nice

Nice
1882
een zee van kleur
vrouwehanden
die penselen
vol beweging
de weg wijzen
licht en pigmenten
doen hun werk
een schitterend spektakel
tot gevolg

Nice
14 Juillet 2016
een chaos van verdriet
aangericht door onnodig
machtsvertoon
dominantie ten top
om volgzaamheid af te dwingen
bezetenheid
een afgrijselijk slagveld
tot gevolg

op het dodenwiel
muntjes voor een veilige overtocht
en veren van zwaan
op het levenswiel
zacht en warm
troost en een traan

laat je niet leiden tot lijden
kies de weg van je hart
en sta in je kracht
leef het licht en ken de duisternis

Renoir sprak:
het leven is een feest van kleur
er is genoeg ellende in de wereld
waarom deze ellende schilderen?
de Aarde is een Paradijs
van goden en godinnen
schilder en motiveer
tot een leven in kleur

Carpe Diem ~

15 juli 2016
© Karin Haanappel

afbeelding, Berthe Morisot, Le Port de Nice, 1882

Advertenties

Interview voor de Vrije Academie: Karin Haanappel over het Impressionisme

Vrije Academie docente Karin Haanappel over het Impressionisme

interview karin haanappel vrouwelijke impressionisten

L’Impressionnisme? C’est féminine!

Docente Karin Haanappel studeerde Algemene Letteren en Kunstgeschiedenis aan de Universiteit Utrecht, waar zij in 1994 afstudeerde op het oeuvre van de Franse beeldhouwster Camille Claudel (1864-1943). Sindsdien doet zij onderzoek naar de (vergeten) vrouwelijke kunstenaars en brengt deze in haar colleges, lezingen, boeken en artikelen onder de aandacht. In 2009 richtte zij het Instituut voor Vrouwelijke Kunstgeschiedenis op en in 2012 publiceerde zij het baanbrekende boek Herstory of Art. Voor de Vrije Academie verzorgt zij al jaren colleges, studiedagen en lezingen over vrouwelijke kunstenaars.

Welke rol speelt het impressionisme in jouw werk?

De tweede helft van de negentiende eeuw en het fin-de-siècle heeft altijd een aantrekkingskracht op mij gehad. Dit zijn tevens de jaren waarin het impressionisme in Frankrijk is geboren en groot geworden. Tijdens het onderzoek voor mijn biografie over Camille Claudel (verschijnt medio 2016) heb ik ontdekt dat veel vrouwelijke kunstenaars ware pioniers zijn geweest. Zo is Claudel zonder twijfel toonaangevend geweest binnen de Art Nouveau. Mijn volgende biografie gaat over de vrouwelijke impressionist Berthe Morisot. Interessant om te ontdekken dat de kunstcriticus Gustave Geffroy in 1881 schrijft: “Niemand vertegenwoordigt het impressionisme met meer talent en meer autoriteit dan Berthe Morisot”.

Bien-fini op de jaarlijkse Salon

In negentiende-eeuws Parijs is het gebruikelijk dat kunstenaars hun werk insturen voor de jaarlijkse Salon (l’exposition). Succes op de Salon betekent doorgaans ook een succesvolle carrière. Wanneer mannelijke kunstenaars impressionistisch werk inleveren, wordt dit veelal afgewezen door de juryleden omdat het volledig indruist tegen de academische werkwijze. De schilderijen zijn niet ‘bien-fini’ geschilderd, maar hebben een losse penseelvoering, een licht kleurgebruik en tonen een vluchtige impressie van het moment. Het werk van vrouwelijke impressionisten daarentegen wordt juist wel toegelaten, maar om verkeerde redenen. Sinds 1607 was het vrouwen verboden om onderwijs te genieten aan kunstacademies. Om te bewijzen dat vrouwen ‘in de schets zijn blijven hangen’ en daarom geen perfectie kunnen bereiken besluit de jury hun werk juist te tonen op de Salon zodat het publiek kan zien dat genialiteit geen vrouwelijke kwaliteit is. Ironisch om te constateren dat het publiek deze schilderijen juist geweldig vindt en graag koopt.

Wat spreekt jou het meest aan in het impressionisme?

Het impressionisme toont vaak een bepaalde joie de vivre of om de woorden van Auguste Renoir aan te halen: “De wereld is een feest van kleur. Er is al ellende genoeg in de wereld, waarom deze ook nog op het doek zetten?” Naast dat is het impressionisme een schitterende verbeelding van de tijdgeest waarin de kunstenaars leefden. Het alledaagse in plaats van historische taferelen zijn het onderwerp. Daardoor is het mogelijk om bijvoorbeeld aan de hand van schilderijen het Parijs van Haussmann binnen te wandelen, de huizen van haute bourgeoisie te verkennen, van het uitgangsleven te genieten of pittoreske dorpjes te bezoeken.

Kennen we in Nederland ook impressionistische schilders?

Zeker weten, het impressionisme is een internationale stroming en ook Nederland kent vertegenwoordigers. Bekende namen zijn Jongkind, Mauve, Breitner, Israëls en de gebroeders Maris om er een paar te noemen. En niet te vergeten vrouwelijke impressionisten zoals Arina Hugenholtz of Wally Moes. Het Singer Museum in Laren heeft fraaie werken van deze dames in hun eigen collectie.

Wat is jouw lievelingsschilderij?

Ik heb niet echt een lievelingsschilderij of een lievelingsschilder. Maar als ik er dan toch een zou moeten kiezen, dan wordt het een schilderij van Eva Gonzalès: Het ontwakenuit 1877/78. Het werk bevindt zich in de Kunsthalle in Bremen en heeft mijn aandacht vanaf het eerste moment getrokken. De dromerige blik waarmee de net ontwaakte jonge vrouw voor zich uitstaart in de schemering van ochtend vind ik perfect gevangen door de kunstenares.

Klik hier om het interview op de website van de Vrije Academie te lezen.

VOORJAAR 2016 

Korte collegereeks Les Femmes Impressionnistes in Amsterdam, Utrecht en Den Bosch 

collegereeks vrouwelijke impressionisten by karin haanappel

De (vergeten) vrouwelijke impressionisten door Karin Haanappel

Halverwege de negentiende eeuw ontstaat in Parijs een artistieke beweging in de schilderkunst die volledig indruist tegen de academische werkwijze. De schilderijen zijn niet ‘bien-fini’ geschilderd maar hebben een losse penseelvoering, een licht kleurgebruik en tonen een vluchtige impressie van het moment. Vanaf 1874 wordt deze beweging aangeduid met de term impressionisme. Vrouwen als Berthe Morisot (1841-1895), Mary Cassatt (1844-1926)  en  Eva Gonzalès (1847-1883)  hebben ook een belangrijk deel uitgemaakt van Les Impressionistes.

Tijdens deze korte collegereeks van Karin Haanappel hoort u over deze drie vrouwelijke impressionisten, aangevuld met de minder bekende Marie Bracquemond (1840-1916). We nemen het leven & oeuvre van deze vier vrouwen onder de loep en plaatsen het in de context van de tijd waarin zij leefden.

Bij de groep impressionisten denken we onwillekeurig aan mannelijke schilders: Monet, Renoir, Degas, Sisley, Pissarro, … etc. Dat ook vrouwen deel uitmaakten van deze Parijse beweging is veel minder bekend. Vanaf het begin heeft Berthe Morisot (1841-1895) deel uitgemaakt van Les Impressionistes. Zij was niet alleen één van de belangrijkste vertegenwoordigers, maar kan ook gezien worden als een pionier van het impressionisme. Ook de Amerikaanse Mary Cassatt (1844-1926) heeft een belangrijke rol gespeeld. Naast haar vernieuwende werk stimuleerde zij Amerikaanse verzamelaars om werk van de impressionisten te kopen. Dankzij haar is het impressionisme populair geworden in de Verenigde Staten. De helaas jong gestorven Eva Gonzalès (1847-1883) is tegenwoordig bekend als de enige leerlinge van Edouard Manet, maar zij was zoveel meer dan dat. Onderzoek wijst zelfs uit dat zij, net als Berthe Morisot die met Manets broer trouwde, een grote inspiratiebron is geweest voor Manet en hij door hen impressionistisch is gaan schilderen! De minder bekende Marie Bracquemond (1840-1916) heeft het impressionisme altijd vurig aangehangen. Zij heeft aan verschillende tentoonstellingen deelgenomen en haar werk verdient het om weer voor het voetlicht geplaatst te worden.

Berthe Morisot in de spotlights op weblog Arte delle Donne

Niemand vertegenwoordigt het impressionisme met meer talent en met meer autoriteit dan Berthe Morisot….. Dat zijn de woorden die kunstcriticus Gustave Geffroy in 1881 schreef. Geffroy hoorde tot de groep critici die zich vanaf het begin positief uitliet over het impressionisme. Het is interessant om te zien hoe hij Morisot op waarde weet te schatten terwijl men vandaag de dag amper met haar werk bekend is. Dat ligt noch aan Geffroy, noch aan Morisot maar heeft alles te maken met de male gazewaarmee de canon van de kunstgeschiedenis, gecreëerd in het midden van de 19e eeuw, in latere tijden is aangevuld.

 

In mijn boek ‘Herstory of Art’ (2012) heb ik duidelijk gemaakt waarom vrouwelijke kunstenaars vaak in de vergetelheid zijn geraakt of in de schaduw bleven staan van ‘de grote meesters’. Immers, de kunstgeschiedenis is hoofdzakelijk gericht op ‘dead white male artists’. Het is nog steeds overduidelijk zijn verhaal (his story) dat de canon van de kunstgeschiedenis bepaalt. ‘Herstory of Art’ toont aan dat het noodzakelijk is om de kunstgeschiedenis aan te vangen met de vroegste kunstuitingen in de oude steentijd. Niet alleen wordt dan zichtbaar dat vrouwelijke kunstenaars evengoed een essentiële rol hebben gespeeld in de ontwikkeling van de kunsten en geenszins in de marges van de kunstgeschiedenis staan, ook wordt duidelijk dat vrouwelijke kunstenaars volop meebewegen op gelijke voet met mannelijke kunstenaars……..

Lees verder: http://artedelledonne.wordpress.com/2012/10/28/berthe-morisot-de-impressionist-onder-de-impressionisten/