Studiedag Impressionisme: sensatie & inspiratie

 

De collectie impressionisten uit de Hermitage in St. Petersburg is wereldberoemd en vanaf 16 juni a.s. tot 13 januari 2013 te zien in Amsterdam. De tentoonstelling Impressionisme: sensatie & inspiratie toont topstukken van Monet, Renoir, Sisley en Pissarro naast werk van andere invloedrijke Franse schilders als Delacroix en Gérôme. Het contrast tussen de verschillende kunststromingen is een belangrijk aspect van de tentoonstelling. Zo wordt de ‘sensatie’ van het impressionisme zichtbaar temidden van de meer academisch geschoolde kunstenaars. Tevens wordt duidelijk dat het impressionisme heeft gediend als inspiratiebron voor de moderne kunst.

Sensatie
Het impressionisme ontleent zijn naam aan Monets schilderij Impression, soleil levant uit 1872. De naam werd spottend gebruikt door een journalist, maar groeide al snel uit tot een geuzennaam. De impressionisten schilderden vluchtige impressies, puur voor het plezier van het schilderen, zonder ‘grootse gedachte’, met levendige kleuren, in de openlucht met steeds veranderend licht. Daarmee brachten zij vernieuwing in een starre kunstwereld. De onderwerpen zijn toegankelijk en naast stadsgezichten en landschappen zijn vaak de aantrekkelijke kanten van het alledaagse leven van de bourgeoisie weergegeven: de cafés en boulevards van Parijs, uitstapjes naar de kust, informele portretten en roeitochten net buiten de stad. De revolutionaire opvattingen van de vernieuwers druisten regelrecht in tegen de heersende academische traditie. De kleurrijke ‘impressies’ werden als schokkend en radicaal ervaren en in het begin belachelijk gemaakt. De breuk in stijl, techniek en thematiek bleek echter zeer inspirerend voor veel kunstenaars. Er ontstond een nieuwe kijk op de werkelijkheid, een nieuwe schoonheid, een nieuw tijdperk.

Inspiratie
Het impressionisme is destijds ontstaan als een reactie op het classicisme van de Parijse Salon, waar officieel geselecteerde kunst jaarlijks werd getoond. De vertegenwoordigers van deze stroming schilderden alles precies zoals ze geacht werden het te schilderen, geconstrueerde scènes, scherp omlijnd en met oog voor detail. Zij kozen mythologische, historische of religieuze onderwerpen. De belangrijkste kunstenaars van de (neo)classisistische tradities zijn Alexandre Cabanel en Jean-Léon Gérôme. Van de Franse romantici is Eugène Delacroix een van de bekendste. Schilders als Théodore Rousseau en Charles-François Daubigny vertegenwoordigen de Barbizon-school. Zij zijn te zien als voorlopers van de impressionisten omdat zij hun realistische landschappen en plein air schilderden.

Tijdens deze studiedag zal de tentoonstelling Impressionisme: sensatie & inspiratie centraal staan. Aan de hand van de vele kunstwerken die in de Hermitage Amsterdam te zien zijn, wordt inzicht gegeven in een van de meest boeiende perioden uit de kusntgeschiedenis. De kunstwerken worden in de context van de tijd geplaatst zodat naast impressionisme ook aandacht zal zijn voor salonkunstenaars, tijdgenoten van de impressionisten, postimpressionisten en vrouwelijke impressionisten. Immers, in de 19e eeuw stelde men: l’impressionisme c’est feminine…… 

Globaal programma:
    Welkom vanaf 10.00 uur
    10.30 – 13.00 uur Impressionisme: sensatie
    13.00 – 14.00 uur lunchpauze
    14.00 – 16.30 uur Impressionisme: inspiratie
    16.30 – 17.00 uur uitloop en mogelijkheid tot vragen stellen
    17.00 uur einde

Locatie Arnhem: Zalencentrum De Coehoorn (straat tegenover het Centraal Station)
Datum: maandag 17 september 2012
Prijs: € 42,50 (min. 15 deelnemers)
Code: STU601

Locatie Tilburg: Universiteit van Tilburg, Esplanade Building, black box
Datum: donderdag 20 september 2012   
Prijs: € 42,50 (min. 15 deelnemers) 
Code: STU602

Meer informatie op de website van Haanappel Art
Aanmelden: stuur een email naar info@haanappelart.nl

Recensies van mijn boek op weblog Herstory of Art

‘Herstory of Art’ is nog geen twee maanden oud en heeft al schitterende recensies ontvangen!! Buiten de vele mails die ik van lezers heb mogen ontvangen waarin zij in enthousiaste woorden hun lof uitspreken over mijn boek, zijn er ook twee recensies in de media geplaatst. Een bij bol.com door literatuurhistorica drs. Martine Kouwenhoven uit Antwerpen en een NBD|Biblion recensie door drs. J.M.L.E. de Koning.

Beide recensies zijn na te lezen op mijn weblog Herstory of Art

Mijn adoptie van Judith Leyster

Onlangs las ik op Facebook over het project 1001 Vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis: beroemde, beruchte, opmerkelijke, geliefde, slechte, spraakmakende en invloedrijke vrouwen gebundeld in een vuistdik naslagwerk…… Onder redactie van dr. Els Kloek zal dit boek in februari 2013 verschijnen bij uitgeverij WBooks als het tastbare, gedrukte naslagwerk van het Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland (DVN). Met het DVN was ik wel bekend, dat er nu ook een gedrukte versie gaat komen met evenzoveel biografieën (ca. 1200 pagina’s en ruim 1000 afbeeldingen) is fantastisch nieuws. Om dit project financieel te kunnen dragen, is een crowdfundingscampagne gestart, waarbij het mogelijk is 1 van de 1001 vrouwen te adopteren. En dat heb ik gedaan: ik heb Judith Leyster geadopteerd en ben nu officieel haar meter.

 

Mijn motivatie voor deze vrouw staat vermeld op de website van 1001 Vrouwen: “Omdat Judith Leyster een belangrijke vrouwelijke kunstenaar uit de Hollandse 17e eeuw is en nog teveel in de schaduw staat van haar mannelijke collega-schilders. Als kunsthistorica ben ik al geruime tijd bezig de kunstgeschiedenis op een meer egalitaire wijze te belichten. Op 8 maart 2012 is mijn boek ‘Herstory of Art’ verschenen en daarin staat Judith Leyster uiteraard ook vermeld.”

Judith Leyster (1609-1660) werd in 1633 zelfstandig meesterschilder in het Haarlemse Sint-Lucasgilde en nam ook leerlingen aan. Haar zelfportret toont ons een ontspannen, zelfverzekerde vrouw met in haar linkerhand een palet en een enorme hoeveelheid penselen. Haar losse penseelvoering doet soms denken aan haar tijd- en plaatsgenoot Frans Hals. Wanneer men in latere tijden haar naam is vergeten, wordt veel van haar werk aan hem toegeschreven. Pas als aan het einde van de 19^e eeuw haar monogram wordt ontcijferd – ineengevlochten letters J en L met een pijl naar rechts die uitmondt in een ster – wordt haar oeuvre herontdekt. In tegenstelling tot de meeste vrouwelijke kunstenaars was Leyster niet de dochter van een schilder. Haar vader had een bierbrouwerij die hij de Ley-star noemde, een naam die zij gebruikte en verwerkte in haar stermonogram.
In 1636 trouwde zij met de schilder Jan Miense Molenaer, de werken van haar hand dateren allemaal van voor haar huwelijk. Erna zou ze zich hebben beziggehouden met de opvoeding van de kinderen en de werkzaamheden van haar man, te weten schilderen en de kunsthandel.

Het oeuvre van Judith Leyster bestaat uit portretten, stillevens en vooral genrestukken (scènes uit het dagelijks leven). Deze schijnbaar realistische taferelen hebben vaak een moraliserende boodschap in zich. Een mooi voorbeeld van een genrestuk is ‘Man die een vrouw geld aanbiedt’ uit 1631. Het schilderij toont een vrouw die bij het licht van een walmende olielamp borduurwerk verricht. Haar voeten heeft zij op een stoofje, waarin het vuurtestje met brandende kooltjes duidelijk zichtbaar is. Een man met een bontmuts probeert haar aandacht te trekken door zijn linkerhand op haar schouder te leggen en met zijn rechterhand biedt hij haar geld aan. Zij negeert hem volledig en gaat op in haar werkzaamheden. Ook het feit dat haar voeten op het stoofje blijven, geeft aan dat zij niet in zal gaan op het oneerbare voorstel van de man. Met andere woorden, de vrouw is van zichzelf warm genoeg, het vuurtestje staat ook in het stoofje i.t.t. veel schilderijen van bijvoorbeeld Jan Steen, waar vrouwen vanuit een male gaze benaderd worden en het vuurtestje buiten het stoofje staat zodat voor iedereen duidelijk is dat deze vrouwen lijden aan erotische melancholie (minnepijn). Een luit in de buurt versterkt vaak nog de ziekte waar deze vrouwen aan lijden. In Leysters schilderij lijdt de vrouw duidelijk niet aan erotische melancholie. De morele standvastigheid van deze bordurende vrouw sluit perfect aan bij de protestantse deugdzaamheid van de kuise vrouw. Leyster onderscheidde zich niet alleen van haar mannelijke collega’s door haar female gaze, maar ook van haar vrouwelijke collega’s door haar voorkeur voor genrestukken in plaats van bloemstillevens, het gebruikelijke genre voor schilderende vrouwen.

Over Judith Leyster is natuurlijk nog veel meer te vertellen, zie o.a. haar lemma op de website van DVN. Of lees mijn boek ’Herstory of Art’ daarin staat zij vermeld naast enkele van haar tijdgenoten. Wil je ook 1 van de 1001 vrouwen adopteren, ga dan naar www.1001-vrouwen.nl en maak een keuze……… Een van mijn vriendinnen heeft Lizzy Ansingh al geadopteerd!!

In februari 2013 zal het boek 1001 Vrouwen verschijnen. Tegelijkertijd zal er van 14 februari tot 20 mei 2013 een gelijknamige tentoonstelling te zien zijn bij de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam en zullen er andere publieksevenementen worden georganiseerd. Als meter of peter blijf je op de hoogte…….

Mijn vertrek bij Academie PanSophia

Er zijn tijden van komen en tijden van gaan: als een cyclus van geboorte, leven, dood en wedergeboorte, waarbij een wedergeboorte nooit gelijk is aan een eerdere geboorte……
Per 1 juli 2012 zal ik aftreden als bestuurslid en hoofd onderwijs van Academie PanSophia (APS) waardoor ik meer ruimte krijg voor mijn eigen werkzaamheden.

Een terugblik op mijn tijd bij Academie PanSophia
Voor mij is APS onherroepelijk verbonden met de oprichtster dr. Annine van der Meer, haar onderzoek vormt het hart van de academie met daaromheen disciplines en mensen die raakvlakken hebben waardoor uiteindelijk alles en iedereen met elkaar verbonden is. Dit beeld is ook zichtbaar in het logo van de academie.

Annine heb ik leren kennen in februari 2005 toen zij een seminar gaf aan het Jungiaans Instituut in Nijmegen. Ik was meteen onder de indruk van haar presentatie De geschiedenis van het vrouwelijke in het bewustzijn. Als kunsthistorica was ik amper bekend met de preklassieke geschiedenis en Annine wist deze tijd heel inzichtelijk te maken. Het fascineerde mij enorm ‘when God was a woman’….. Ik besloot mij er meer in te verdiepen. Een jaar later, na heel wat literatuur doorgenomen te hebben, volgde ik weer een seminar van haar aan het Jungiaans Instituut: Androgynie-Gynandrie in symbolisch perspectief. Na afloop raakten wij in gesprek en nodigde Annine mij uit voor haar boekpresentatie Van Venus tot Madonna, een verborgen geschiedenis op 8 maart 2006 in Antropia te Zeist. De maanden die hierop volgden hielden we contact en vertelde ze over haar plannen een ‘PanSophia School’ te willen oprichten. Op 15 augustus 2007 vond de eerste bijeenkomst plaats met diverse belangstellenden om te brainstormen over de plannen rondom PanSophia. Ikzelf kon, als hoogzwangere, niet aanwezig zijn. Vijftien dagen later gaf ik geboorte aan onze jongste zoon. Daardoor heb ik in de eerste fase alles vanaf de zij-lijn meegemaakt.

Op 6 september 2008 werd Academie PanSophia officieel geopend en ik was trots op Annine wat zij had bereikt met de mensen om haar heen. Het was dubbelfeest want ook haar tweede boek Van Sophia tot Maria, de wedergeboorte van de verborgen moeder in de 21e eeuw werd gepresenteerd. De rede die Annine van der Meer uitsprak ter gelegenheid van de opening/boekpresentatie, is hier na te lezen.

Academie PanSophia was een feit geworden en een interessant onderwijsprogramma ging van start waar veel mensen op afkwamen. Tijdens de opening van het academisch jaar 2009/2010 presenteerde Annine haar derde boek Venus is geen vamp, het vrouwbeeld in 35.000 jaar venuskunst. Een omvangrijk boek waarvoor ik een recensie heb geschreven bij bol.com. In het najaar van 2009 ben ik toegetreden tot het team van APS als docent op het gebied van de vrouwelijke kunstgeschiedenis. In het voorjaar van 2010 is het team uitgebreid en zijn we officieel bestuursleden geworden van de stichting Academie PanSophia. Voor mij waren de activiteiten voor APS extra bovenop mijn eigen werkzaamheden, het was dus een heel gepuzzel om alles goed te regelen. Maar ik deed het met veel plezier, het gedachtegoed is immers zo belangrijk…….

Mei 2010 begon mijn onderzoek naar Het Parijs van Isis en in de zomermaanden heb ik het boek geschreven. Op 8 oktober 2010 werd mijn eerste boekenkind geboren, een week later ging ik met een bus vol enthousiaste mensen naar de Lichtstad om in de voetsporen van Isis te treden…….

Begin 2011 startte ik mijn onderzoek naar Herstory of Art waarbij ik het startmoment van de kunstgeschiedenis wilde verleggen naar 45.000 BC. Ik ging opnieuw de preklassieke periode uitdiepen en kwam tot verrassende inzichten en onderzoeksresultaten! Een tipje van de sluier? Lees mijn blog over de vergeten wereld van Oud Europa: de Donau Cultuur 5000-3500 BC, een egalitaire samenleving! Op 8 maart 2012 is mijn boek Herstory of Art gepresenteerd in het Singer Theater in Laren. Ruim 250 aanwezigen waren getuige van de geboorte van mijn tweede boekenkind. Het boek is goed ontvangen en ik krijg momenteel veel aanvragen voor lezingen, het schrijven van artikelen en word uitgenodigd in tv-programma’s.

Mijn besluit…….
Alles bij elkaar is het veel waar ik mee bezig ben: onderzoek doen, boeken schrijven, presentaties en lezingen geven, cursussen samenstellen en doceren ….. Het moge duidelijk zijn dat ik heb moeten besluiten om te stoppen als bestuurslid van Academie PanSophia om mijn focus te kunnen houden op mijn eigen werkzaamheden en daarnaast ook thuis te kunnen zijn bij mijn gezin. Ik ben blij dat Annine van der Meer volledig achter mijn beslissing staat, als geen ander weet zij wat het is om onderzoek te doen en boeken te schrijven. Mijn vertrek bij APS geeft mij nu de ruimte om mij bezig te houden met het onderzoek voor mijn derde boek, een biografie over Camille Claudel www.camille-claudel.nl Een boek waar ik al van droom sinds 1994, mijn afstuderen aan de Universiteit Utrecht met een scripte over deze geweldige beeldhouwster!

Afsluitend wil ik Annine, het bestuur en de docenten van Academie PanSophia bedanken voor de prettige samenwerking in de afgelopen jaren. We zullen elkaar zeker nog tegenkomen in de toekomst……

Voor wie mij wil blijven volgen, dat kan via Social Media:
Linkedin: www.linkedin.com/in/karinhaanappel
Facebook: www.facebook.com/auteurkarinhaanappel
Twitter: www.twitter.com/karinhaanappel
Weblog: www.karinhaanappel.wordpress.com

Aardevrouwen spreken

Afgelopen februari (2012) kreeg ik een mail van Manon Tromp waarin zij mij vroeg een bijdrage te willen leveren aan het project ‘Aardevrouwen spreken’. Het project sprak (en spreekt) me enorm aan dus zonder een moment te aarzelen heb ik JA gezegd. Manon heeft in totaal 13 vrouwen gevraagd hun visie op de huidige tijd te beschrijven en aan te geven hoe de wereld een (nog) betere plek zou kunnen worden. Al deze bijdragen zullen gebundeld worden in een boek dat in september 2012 uitgegeven zal worden door uitgeverij A3 boeken. Afgelopen week is de publiciteit rondom ‘Aardevrouwen spreken’ van start gegaan. Een voor een worden de namen van de 13 vrouwen bekend gemaakt via de social media. Mijn naam is afgelopen zaterdag als vierde openbaar gemaakt en ik kan niet anders zeggen dan dat ik heel trots ben een van deze 13 vrouwen te mogen zijn en mijn visie op een wereld in balans uit te mogen dragen.
De prachtige cover van het boek ‘Aardevrouwen spreken’ vormgegeven door Linda Wormhoudt

In ‘Aardevrouwen spreken’ geven 13 vrouwen hun visie op deze tijd en de toekomst. Zij hebben allen hun sporen verdiend met hun inzet voor een betere wereld en zijn actief op verschillende gebieden: van media tot politiek en van oude wijsheid tot nieuwe wijsheid met betrekking tot onze relatie met de aarde en onze omgeving.

Volgens de reguliere media en de politiek is het ernstig met ons gesteld, maar als je goed om je heen kijkt, dan zie je dat er een onderstroom bezig is met positieve verandering. In die onderstroom zijn het met name de vrouwen die zich bewuster opstellen door initiatieven te ontplooien voor een betere wereld, of door zichzelf beter te leren kennen in wie ze zijn. Zelfs in ontwikkelingslanden is het bekend dat het de vrouwen zijn die verantwoordelijk met de microkredieten omgaan en bouwen aan een beter leven voor henzelf en hun kinderen. Meer vanuit het hart doen, horen we regelmatig, niet alleen maar meer vanuit het hoofd. Vrouwen zitten daar dichterbij en daarom zie je nu een groeiend aantal vrouwen vanuit het hart bezig zijn.

Waarom je ze maar weinig hoort, heeft volgens redacteur en samensteller Manon Tromp te maken met het feit dat het hen niet om de roem of de status gaat, maar om verandering en verbetering voor het geheel. Daarom vond ze het tijd een aantal vrouwen aan het woord te laten over hoe ze deze tijd zien en waarvoor zij zich inzetten. Ze heeft 13 wijze Aardevrouwen gevraagd te schrijven over deze tijd en de aarde: hun eigen verbinding ermee, hun hoop, hun wens, hun visie en wat ze willen bijdragen.

De namen van de 13 vrouwen zijn:
Lisette Thooft
Linda Wormhoudt
Lea Manders
Karin Haanappel
Betty de Keizer
Agnes Meijs
Elvira van Rijn
Gerwine Wuring
Christine Pannebakker
Monique Janssens
Fransje de Waard
Margreet Kattestaart
Carin Biegnolé

Via twitter zijn de ontwikkelingen rondom ‘Aardevrouwen spreken’ te volgen via Manon Tromp, uitgeverij A3boeken en de 13 vrouwen. Ik zal de relevante tweets ook doorsturen: www.twitter.com/karinhaanappel

Charlotte Salomon: Leven? of Theater? op weblog Arte delle Donne

 

Vandaag, 16 april 2012, zou Charlotte Salomon 95 jaar geworden zijn……. Echter, zij is reeds op 10 oktober 1943 in Auschwitz om het leven gebracht en heeft deze hoge leeftijd nooit gehaald. Dat wij vandaag de dag weten wie deze Joodse vrouw was, heeft alles te maken met haar levenswerk Leven? of Theater? dat vanaf 20 november 1971 een permanent onderkomen heeft in het Joods Historisch Museum in Amsterdam (www.jhm.nl).

Lees het blog over deze intrigerende vrouw en haar levenswerk op: http://artedelledonne.wordpress.com/2012/04/16/charlotte-salomon-leven-of-theater/ 

 

De vergeten wereld van Oud Europa op weblog Herstory of Art

Wat zou het een enorme verrijking van het leven zijn als er meer balans en gelijkwaardigheid is, wanneer alles weer met alles verbonden is en we zonder oordeel, maar met respect, naar elkaar en de wereld om ons heen kunnen kijken. Een utopie? Nee, geenszins. In het vere verleden was dit al zo. Toen waren er egalitaire culturen. Echter, wat niet bekend is, kan ook niet tot voorbeeld dienen. 

 

Maak kennis met de vergeten wereld van Oud Europa en ontdek de egalitaire Donau cultuur 5000-3500 BC
http://herstoryofart.wordpress.com/2011/10/25/de-vergeten-wereld-van-oud-europa-de-donaucultuur-5000-3500-bc/